Op 1 januari 2025 is de Wet aanpassing geschillenregeling en verduidelijking ontvankelijkheidseisen enquêteprocedure (‘Wagevoe’) in werking getreden. Voor aandeelhouders in een impasse met hun medeaandeelhouders is dit relevant nieuws, nu deze wet de geschillenregeling uit Boek 2 ingrijpend heeft gewijzigd.
Waarom aanpassing nodig was
De geschillenregeling functioneerde al decennia, maar werd in de praktijk weinig gebruikt. Aandeelhouders die niet meer met elkaar door één deur kon, kozen vaak voor de enquêteprocedure in plaats van de daarvoor bedoelde geschillenregeling. De Wagevoe biedt de mogelijkheid om geschillen tussen aandeelhouders efficiënter en effectiever op te lossen.
Drie belangrijke wijzigingen
- Eén feitelijke instantie bij de Ondernemingskamer: Voorheen startte de geschillenregelingsprocedure bij de rechtbank, met hoger beroep bij de Ondernemingskamer. De Wagevoe regelt dat het verzoek tot uitstoting, tot overdracht van stemrecht, tot uittreding en tot “vriendelijke uittreding” voortaan rechtstreeks bij de Ondernemingskamer wordt ingesteld. Ook is het in beginsel mogelijk om andere (samenhangende) geschilpunten tussen aandeelhouders mee te nemen in de procedure, met alleen nog de mogelijkheid van cassatie bij de Hoge Raad. Dit moet de procedure versnellen.
- Verzoekschriftprocedure in plaats van dagvaarding: De geschillenregeling, waaronder de uitstotingsprocedure, de procedure tot gedwongen overgang van stemrecht en de uittredingsprocedure, worden voortaan als verzoekschriftprocedure gevoerd in plaats van als dagvaardingsprocedure, wat onder meer voeging met een enquêteverzoek eenvoudiger maakt.
- Verruiming van de uitstotingsgrond: Onder het oude recht konden alleen gedragingen “in de hoedanigheid van aandeelhouder” tot uitstoting leiden. De Wagevoe heeft dit hoedanigheidscriterium voor uitstoting geschrapt: het toetsingscriterium is nu of het gedrag van de aandeelhouder het belang van de vennootschap zodanig schaadt dat handhaving redelijkerwijs niet langer kan worden geduld, ook als dat gedrag plaatsvond in een andere hoedanigheid dan die van een aandeelhouder, bijvoorbeeld als bestuurder of privépersoon. Deze wijziging is een reactie op rechtspraak waarin uitstoting werd afgewezen omdat de verweten gedragingen zagen op het functioneren als bestuurder, niet als aandeelhouder.
En certificaathouders?
Ook certificaathouders hebben meer toegang gekregen. De geschillenregeling is (deels) opengesteld voor houders van certificaten die met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven, en voor certificaathouders met een statutair vergaderrecht, via de weg van uittreding en vriendelijke uittreding.
Voor de praktijk
Bij advisering over aandeelhoudersconflicten is de Wagevoe uiterst relevant: een snellere, gespecialiseerde route bij de Ondernemingskamer en een ruimere uitstotingsgrond maken de geschillenregeling een serieuzer alternatief voor de enquêteprocedure bij conflicten tussen aandeelhouders van niet-beursgenoteerde B.V.’s en N.V.’s.
